Sống với tất cả đam mê!

Thời gian gần đây, dư luận xôn xao về Dự án Thành phố Sông Hồng. Các cơ quan báo chí rất tích cực đưa tin, các nhà văn, nhà thơ, nhà báo, nhà sử học... tích cực lên tiếng. Nhưng không hiểu sao, 4mua thấy hầu hết ý kiến đều lo ngại, băn khoăn, thậm chí phản bác lại dự án này. Cho nên, hôm nay 4mua xin được phản biện lại các ý kiến ấy!

Trước tiên, phải nói ngay là: 4mua chưa hề xem cuộc triển lãm quy hoạch Thành phố Sông Hồng này. Tất cả thông tin có được từ chính những bài báo phản biện dự án ấy, từ ý kiến các nhà chuyên môn phát biểu trên Thời sự VTV – Trong đó có cả ý kiến của nguyên Kiến trúc sư trưởng (nay gọi là Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc) Hà Nội.

Trước tiên cần làm rõ khái niệm Quy hoạch là gì? Quy hoạch là sự phân bố và sắp xếp các hoạt động và các yếu tố trên một địa bàn lãnh thổ cho một thời kì trung hạn, dài hạn để cụ thể hoá chiến lược phát triển kinh tế - xã hội trên lãnh thổ, theo thời gian và là cơ sở để lập các kế hoạch phát triển. Nói nôm na, quy hoạch là dự tính trước!

Dự án Thành phố Sông Hồng quy hoạch cái gì?

"Theo dự án thì đoạn sông Hồng chảy qua Hà Nội cùng phần đất trên bờ sẽ được chia thành 4 khu vực có chức năng khác nhau, lần lượt gồm các đoạn: Chèm - cầu Thăng Long, cầu Thăng Long - cầu Chương Dương, cầu Chương Dương - cầu Thanh Trì, cầu Thanh Trì – Bát Tràng. Trong đó, đoạn cầu Thăng Long - cầu Chương Dương là phần quan trọng nhất.

Tại hữu ngạn (phía Hà Nội) với diện tích 280 ha sẽ phát triển các khu đa chức năng quốc tế liên kết trên cơ sở các khu phố tập trung các công ty chứng khoán, tài chính kinh doanh và các khu dân cư cao cấp gắn với Hồ Tây và vùng ven sông. Tả ngạn sông Hồng (phía Đông Anh, Cổ Loa ) với diện tích 320 ha sẽ xây dựng khu phức hợp phục vụ Olympic và các sự kiện thể thao lớn…"

"Với mục tiêu chỉnh trị thủy chế sông Hồng, an toàn dân cư, khai thác và phát triển quĩ đất, cảnh quan ven sông, cải thiện giao thông đường bộ cũng như đường thủy qua Hà Nội". Vân vân và vân vân... (Ai quan tâm thì tìm hiểu kỹ hơn nhé)

Các ý kiến phản biện lo ngại điều gì?

Sông Hồng sẽ biến thành lạch và tầm nhìn của thành phố bị chắn bởi bức tường bê tông

Không hiểu quý vị tư duy kiểu gì? Tất nhiên là ngồi trên 1 cái nhà 30-40 tầng nhìn xuống dòng sông nó sẽ khác ngồi từ cái nhà 4-5 tầng. Nhưng điều đó hoàn toàn không có nghĩa cứ xây nhà cao tầng ven sông là sông biến thành lạch. Nó còn tùy thuộc rất nhiều và việc mật độ xây dựng, khoảng lùi, chỉ giới, thiết kế cao độ từng hạng mục, thiết kế các điểm nhìn của đô thị bởi vì không phải người ta sẽ xây 1 bức tường cao đều tăm tắp như thế dọc bờ sông!

Trong hình là hình ảnh bờ Bắc của sông Hồng. Theo quý vị, khoảng cách từ chân tòa nhà cao tầng ra đến mép nước gấp bao nhiêu lần chiều cao của tòa nhà đó? Và hãy để ý mật độ xây dựng của các khu nhà đó (xin nói sau)!

Còn đây là hình ảnh 1 đoạn bờ Nam! Cái gì sẽ làm dòng sông biến thành con lạch? Việc tập trung 1 số công trình cao tầng vào lõi của đô thị là nguyên tắc thiết kế cơ bản. Nếu không, 1 đô thị sẽ không bao giờ được gọi là đô thị hiện đại!

Gió sẽ bị đổi hướng

Chuyện này mới thật là buồn cười!!! Mật độ xây dựng tại những khu đô thị trong Hà nội hiện nay (Trung Hòa Nhân Chính, Mỹ Đình chẳng hạn) đều trên 30-40%. Trong khi đó, dự án Thành phố Sông Hồng chắc chỉ vào 5-10% là cùng (nếu tính riêng cho nhà cao tầng)! Hơn nữa, nếu tính cả diện tích mặt nước (đương nhiên nó là 1 thành phần đất của đô thị - gọi là đất mặt nước) thì tỷ lệ không khéo chỉ còn một vài % mà thôi! Quá loãng để mà đổi hướng gió! Cứ tưởng tượng giống như là quý vị đóng mấy cái cọc tre ngoài bờ ao làng vậy! (Nếu mà đúng là đổi hướng được thì chắc phải ứng dụng để chống bão cho miền Trung)

Và nếu quý vị quan tâm đến 1 chút về khí hậu thủy văn thì biết rằng khu vực Hà Nội thuộc vùng Đồng Bằng Bắc Bộ có hướng gió chính là gió Đông Nam và Đông Bắc (hướng này cũng chính nhưng không tốt). Vậy, xây 1 khu cao tầng ở phía Tây Bắc & Bắc thì vô lý về thông gió tự nhiên hay sao? "Lấy vợ hiền hòa, làm nhà hướng Nam"! Hơn nữa, gió chứ không phải ánh sáng để mà lo nó gặp 1 ngôi nhà thì nó... dừng lại! (Chắc chúng ta phải cưỡi lạc đà trên sa mạc quá) Lý do này vô cùng khiên cưỡng!

Rối loạn về phong thủy

Sự việc "Thánh vật ở sông Tô Lịch" khi xảy ra đã được 1 vài nhà sử học phân tích và cho ý kiến rằng long mạch của Hà Nội chạy dài từ Điện Biên về Hòa Bình, Hà Nội rồi qua Yên Tử. Trận động đất gần đây nhất đã khẳng định điều đó. Cho nên nếu có lo ngại thì phải lo ngại cho chính cái dự án đô thị phía Tây Nam của Hà Nội kìa!

Nhưng! Phong thủy không phải là một thứ ma mị huyền bí không thể lý giải. Phong thủy chẳng qua là 1 khoa học để nhằm đạt được những điều kiện sống tốt nhất bao gồm cả thể chất, tinh thần, gió, nước, ánh sáng, cảm giác an toàn và vấn đề tâm lý. Nhiều vấn đề của phong thủy xưa đã được soi rọi bằng những lý thuyết khoa học hiện đại và đã được kiểm chứng. Tuy nhiên, không thiếu những thứ nhảm nhí đã bị bác bỏ (ví dụ chuyện trồng dâu hay hòe chẳng hạn).

Cho nên, nếu nói về phong thủy – Tuy nó là một thứ rất khó hiểu nhưng nó lại được giải thích hết sức logic chứ không thể buông 1 câu chung chung như vậy được. Và bài toán phong thủy không phải là bài toán 1 đáp số mà là bài toán tối ưu theo logic mờ hiện đại. Rối loạn ư? Rối loạn ở đâu, như thế nào và tại sao? Hà nội, nếu phải xem xét về phong thủy thì Chu Tước, Huyền Vũ, Thanh Long, Bạch Hổ của nó không phải vài 3 cái gò, cái hồ con con mà phải là những Tam Đảo, Ba Vì, Sóc Sơn, sông nọ sông kia,.. và rất nhiều yếu tố khác!

Cho nên lo ngại về sự rối loạn phong thủy là chưa xác đáng và thiếu chứng cứ khoa học. Đừng nghĩ người phương Tây không coi trọng phong thủy, chẳng qua họ mô tả nó chân thực, đơn giản và khoa học hơn mà thôi (Cứ xem cách xây các lâu đài Trung cổ thì biết). Cuối cùng, hãy xem ai phát triển hơn ai (Phương Tây hay Phương Đông)?

Bài học: nhất cận thị, nhị cận giang

Xin khẳng định việc xây dựng Thành phố Sông Hồng không hề làm mất đi giá trị "cận giang" của thành phố! Vả lại, cận giang là để làm gì? Nó có ý nghĩa thế nào đối với sự phát triển của 1 đô thị? Cho nên hoàn toàn vô lý khi nói thực hiện dự án Thành phố Sông Hồng làm tổn hại giá trị "cận giang" – Xin thưa, cận giang không có nghĩa là nằm bên cạnh 1 con sông đâu ạ!

Tại sao từ xưa và cho đến thời thuộc Pháp người ta không lấy sông Hồng làm trục giữa cho Thủ đô?

Câu hỏi này càng bộc lộ sự bảo thủ của người hỏi! Tại sao ư? Tại vì đơn giản khi đó quy mô và diện tích của Hà Nội thừa đủ đáp ứng cho nhu cầu về dân số. Thử hỏi, có thành phố lớn nào trên thế giới ngày nay không phải trải qua con đường đô thị hóa theo hướng hội tụ & cao tầng? Người ta không thể lấy lý do New York trước đây chỉ toàn là lều tranh của thổ dân, để cho rằng không cần xây nhà chọc trời ở đó được!

Bóng những người nhiều tiền trùm lên dấu tích lịch sử

Lại thêm một hội chứng sợ giàu – chính xác là sợ người khác giàu. Cái tư tưởng này gọi là níu áo nhau cùng chết đuối! Cái bóng đó còn lâu mới phủ tới nơi mà quý vị lo ngại. Hơn nữa, nếu không có sự kế thừa và phát triển, làm cho Thủ đô và đất nước giàu mạnh hơn lên, thì hẳn các bậc tiền nhân có ngồi ở trên đầu chúng ta cũng cảm thấy đau lòng!

Cá nhân 4mua thấy thế này. Trước khi có Vincom, nước mía bán với giá 2.000đ/bịch. Bây giờ nước mía sạch bán tại đó với giá 20.000đ và chủ nhân của nó vào hàng tỷ phú. Vì sao vậy? Vì nó có những người nhiều tiền tiêu thụ cái sản phẩm đó. Vì nó được bán trong những cao ốc máy lạnh đẹp đẽ & sang trọng tuyệt vời! Tại sao nó vẫn đắt hàng? Chắc không phải vì nó rẻ!

Đê sông Hồng & rất nhiều đền chùa là di tích lịch sử vô giá

Xin thưa, đây là quy hoạch chung. Có thể tỷ lệ 1/5.000, 10.000, 20.000 hay 50.000 – không quan trọng. Nhưng quy hoạch chung có nghĩa là những ý tưởng chung nhất. Ở đó không có chỗ cho những công trình cụ thể với vài trăm hay vài chục mét vuông! Vả lại, quy hoạch không có nghĩa là phá bỏ toàn bộ đi xây lại. Khi thực hiện quy hoạch chi tiết 1/2.000 hay 1/500, người ta không khó khăn gì trong việc bảo tồn 1 ngôi đình hay 1 cái chùa cả!

Vả lại, hãy xem những nơi chưa quy hoạch (đầy rẫy trong Hà Nội đó), quý vị đã thực hiện việc bảo tồn di tích lịch sử như thế nào? Hay là đầy nơi còn xâm hại nó tệ hơn là xâm hại 1 cái chợ cóc?

Công viên mang tên Hàn Quốc

Không phải ngẫu nhiên mà họ đề nghị xây dựng 1 cái công viên có tên Hàn Quốc (mà 4mua cũng chả biết nó có hay không, tên nó là gì nữa kìa). Giả dụ thế này! Nhà 4mua có 1 bãi đất hoang ở cửa sổ phòng khách và 4mua bỏ hoang nó vì không có tiền đầu tư vào đó. Một hôm, Cuti đến nói rằng, em sẽ xây cho anh 1 cái vườn hoa đẹp, với điều kiện em sẽ đặt tên là Vườn hoa Cuti! Thế nào nhỉ? Làm hay để hoang?

Và nếu quý vị biết rằng, 1 toà nhà mang tên Keanang Hanoi hoặc Hanoi Keanang thì nó sẽ có giá khác nhau, quý vị sẽ hiểu hơn câu chuyện này! Cá nhân 4mua cho rằng, cái tên không quá quan trọng trong chuyện này! Và cũng không phải toàn bộ khu đó chỉ có 1 cái tên như thế!

Rác thải "ném" ra sông Hồng & giao thông không đảm bảo

Đây là tư duy của thời bao cấp đây! Khi người ta đầu tư xây dựng 1 đô thị như thế mà bảo người ta sẽ ném rác xuống sông thì chịu thật! Xin hỏi quý vị ở Hà Nội: Hiện nay Vincom City Tower và Tràng Tiền Plaza sạch hơn hay Chợ Kim Liên, khu Trung Tự sạch hơn? Hãy hiểu rằng hơn 7 tỷ đô la đó không phải chỉ để xây nhà và quét sơn tường!

Lại có ý kiến nói rằng 2 trục đường dọc 2 bờ sông không "gánh" nổi lưu lượng giao thông của khu vực đó sau khi quy hoạch! Ối giời ơi, sao lại cứ lấy hiện trạng "đắp" vào tương lai như thế chứ. Có phải người ta giữ nguyên 2 cái con đường đê đó, và rồi xây nhà bám xung quanh đâu. Hàng chục hàng trăm hệ thống giao thông bao gồm: đường xương cá, đường nội bộ (cái này quy hoạch chi tiết mới vẽ ra à), đường khu vực, vàng đai 0, vành đai 1, vành đai 1,5... Rồi cả chục cây cầu 4-6-8 làn xe nối qua lại 2 bờ sông nữa chứ! Hic..

Hà Nội không thể là một sự sao chép

Tại sao lại nói ý tưởng xây dựng 1 thành phố 2 bên bờ sông là của Hàn Quốc? Theo lý sự này thì hàng vài chục thành phố trên thế giới này ăn cắp ý tưởng của nhau à (mà cũng chẳng biết ai là người "đẻ" ra cái ý tưởng này đầu tiên nữa).

Ý tưởng xây dựng 1 thành phố 2 bên bờ sông là 1 ý tưởng cực kỳ lớn và có tầm bao quát rất rộng. Việc triển khai cụ thể hóa nó còn rất rất nhiều việc phải làm, và nó sẽ có dấu ấn Hà Nội, dấu ấn Việt Nam riêng khi đi vào thực hiện chi tiết, chứ đừng vội nghe nói nó giống như Thành phố Sông Hàn mà lo ngại! Nói như vậy là hiểu quá mù mờ về các giai đoạn thực hiện 1 dự án quy hoạch và đầu tư.

Số tiền quá lớn!

Hơn 1 trăm ngàn tỷ không phải là số tiền quá lớn cho 1 dự án như thế này, ở vào giai đoạn này (khi mà Hà nội và Sài gòn "khát" văn phòng hơn bao giờ hết, giá đất đắt nhất nhì thế giới)! Bản thân rất nhiều nhà đầu tư, lãnh đạo đã có ý kiến về việc này cho nên xin đừng lo ngại. Vả lại, quy hoạch là tính trước và thực hiện theo từng giai đoạn. Chứ nó không có nghĩa là "chất đống" ra đấy 1 lúc 7 tỷ đô, san phẳng 2 bờ sông Hồng và ngày 1 ngày 2 xây ngay lập tức!

Đặt vấn đề phát triển Hà Nội về phía Tây Nam - Hay 7 tỷ đô để đi xây thành phố khác!

Trong 1 bài trả lời phỏng vấn gần đây, ông Thảo (KTS, Chủ tịch UBND TP Hà nội) có nói việc quy hoạch 2 bên bờ sông và việc xây dựng thành phố về phía Tây Nam là 2 việc hoàn toàn tách biệt (lưu ý các đô thị phía Tây Nam đã có chủ đầu tư: chủ yếu do Vinaconex và các trường đại học thực hiện). Nó cũng giống như khi quý vị khuyến khích thằng con thứ 2 (đang học lớp 10) cố gắng thi vào đại học thì không có nghĩa là sẽ bắt thằng con đầu (đang học đại học) phải nghỉ học để đi làm lấy tiền nuôi em!

Còn về ý kiến của ông Nghiêm (nguyên KTS trưởng TP) rằng "nếu có 7 tỷ đô tôi sẽ đi xây 1 thành phố mới tinh ở nơi khác" thì quả là cực kỳ bó tay và không hiểu tại sao ông ấy phát biểu thế? Phải chăng vì ông ấy không có vai trò gì trong dự án này? Phải hiểu thế nào đây về giá trị lịch sử, thói quen, sự phát triển mang tính kế thừa, sử dụng tiết kiệm & hiệu quả nguồn tài nguyên đất, tính hiện đại hóa trong đô thị, tầm vóc của 1 Thủ đô..? Giống như khi bạn có đủ tiền, bạn sẽ xây 1 ngôi nhà khang trang hay xây hàng chục cái lều rải rác khắp khu vườn?

Vậy, ý kiến của 4mua?

Dự án này có những vấn đề đáng lo ngại, nhưng không phải những thứ mù mờ và thiếu logic như trên. Mà đó là:

Sông Hồng và sự dữ dằn của nó

Đúng vậy! Sông Hồng dù đã có Thủy điện Hòa Bình (và cả Sơn La) nhưng nó vẫn bất thường và hung dữ hơn rất nhiều các con sông khác chảy qua thủ đô các nước (Không phải ngẫu nhiên chúng ta phải hi sinh mấy huyện của Hà Tây để làm vùng phân lũ cho sông Hồng). Nó không trong xanh, không êm đềm, không thơ mộng. Và đặc biệt vào mùa khô thì mực nước của nó rất cạn kiệt. Không hiểu, khi nó trơ đáy ra như thế thì cảnh quan 2 bên bờ sông trông sẽ như thế nào?

Và bài toán an toàn dân cư (di dân và tái định cư)

Con số mấy chục vạn dân phải di dời cần có nhiều phương án để nghiên cứu, chọn lựa & thực hiện. Tình trạng giải phóng mặt bằng của chúng ta hiện nay thì ai cũng đã biết. Mà nghe đâu, ông Hải (Viện trưởng Viện Quy hoạch ĐT&NT) còn nói họ (Tư vấn Hàn Quốc) "bỏ quên" hơn 2 vạn dân nữa kìa! "Vấn đề đáng quan tâm nữa là: chủ dự án thế nào, nhà đầu tư là ai, dự án cần di chuyển bao nhiêu hộ dân và chủ đầu tư nào chịu trách nhiệm di dời. Dân được tái định cư ở đâu, quĩ đất nào?"

Cho nên, đây là một dự án lớn mang tính cách mạng. Cần phải có quyết tâm thực hiện nó. Quyết tâm phải được thể hiện ngay từ đầu trong việc dám nghĩ, dám làm, nghiên cứu thấu đáo, phản biện chính xác và khoa học.

Cuối cùng, xin nhắc lại: Quy hoạch là tính trước! Chúng ta đã sống dở chết dở vì những cái quy hoạch kiểu cò con cứ 2 năm lại phải điều chỉnh 1 lần, vì công tác dự báo không chính xác. Nên nếu có thể làm được như thế này, thực sự là đáng tự hào lắm thay! "Khó, nhưng cần phải làm"!